SÖZCÜ PLUS GİRİŞ

Çek lokomotifi: Emil Zatopek

3 Ocak 2021

19 Eylül 1922… Emil Zatopek, marangoz, fakir bir babanın yedinci çocuğu olarak dünyaya geldi. Ailenin mali durumu çok kötüydü. 16 yaşında, bir ayakkabı fabrikasında, neredeyse boğaz tokluğuna iş buldu. Koşmayı çok seviyordu. Yarışlara katılmaya başladı. Fiziki durumu sağlıklı gözükmüyordu.

Kıtlık yaşayan Afrika ülkelerinden kopup gelmiş bir görüntüsü vardı. Ama dayanıklı ve inatçıydı, uzun mesafe koşarken… Kendisini izleyen sporsever subayların dikkatini çekti. Onu orduya davet ettiler. Koşarken, omuz ve boyun bölgesini kasmıyor, vücudunun bu bölgesini istediği gibi kullanıyordu. Fiziğinde, enerji kaybını minimuma indirmişti.

Bu eylemi, her sporcu yapamazdı. Genetiğinde, doğuştan gelen yetenekler vardı. Uzun mesafe koşmayı çok seviyordu. Buna rağmen, her gün, 100 defa, tempolu 400 metre koşuyordu. Kısa mesafe antrenmanı yapmasındaki sebep, dayanıklığına patlayıcı ataklar getirmek istemesiydi. Bu müthiş sistemi uygulaması ona, en büyük doping olan motivasyonu getirdi. Her türlü hava koşulunda, antrenmandan vazgeçmiyordu.

Koşu ayakkabısı yerine askeri bot giyerdi. Ağır postallarla koşmak ona, benzersiz bir koşu stili getirmişti. 1950 Avrupa Şampiyonası'nda, 5000 ve 10000 metrede şampiyon oldu. Birçok uzun mesafe yarışında kazandığı şampiyonluklar sayesinde, bütün dünya onu tanıyordu artık… Komünist rejim, Zatopek'i parti sözcüsü yaptı. Zatopek, rejimin başarısızlığını biliyordu ama fazla önemsemedi bu kararı…

Genç bir delikanlıyken, komünist ilkelere inanıyordu çünkü… 1948-1952 yılları, Londra Olimpiyatları dahil, 72 yarış kazandı. 1952 Helsinki Olimpiyatları… Çek komünist partisinin baskısı, sporcuları da etkilemeye başlamıştı. Olimpiyat öncesi, buz hokeyi milli takım sporcuları sudan bahanelerle tutuklanıp 77 yıl hapise mahkum edilmişlerdi. Zatopek'in takım arkadaşı Stanislav Jungwirth'in babası, siyasi nedenlerle hapis cezası aldı ve Stanislav, milli takım kadrosundan ihraç edildi.

Emil Zatopek, bu karara isyan etti ve arkadaşı milli takıma alınmaz ise, olimpiyatlara katılmayacağını açıkladı. Komünist parti, Zatopek'in bu restini kabul etmek zorunda kaldı. Fakat bu olay not edildi.

Olimpiyatların başlamasına kısa bir süre kala bronşite yakalandı. Doktorlara göre, akciğerleri enfeksiyon geçiriyordu. Koşması zordu. Doktorları dinlemedi. 10 bin, 5 bin ve maratonda altın madalya kazandı. “Çek Lokomotifi” diyordu ona dünya… Makine gibiydi, hastalık ona vız gelmişti. Zatopek, 5 bin metrede altın madalya alırken, kendisi gibi atlet olan eşi İngrova da cirit dalında olimpiyat şampiyonu oldu.

Komünist partinin özgürlükçü ismi Alexander Dubçek, onun yakın dostuydu. Dubçek, Sovyet tipi yönetimden hiç mutlu değildi. 1968 yılında, “Prag baharı” başladı. Zatopek de hareketin içindeydi. Kızıl ordunun tankları, bir anda Çekoslovakya'ya işgal harekatını başlattı. Dubçek direnemedi. Kızıl orduya karşı gösteri yapan Çeklere, Sovyetler acımadı.

Önce çöpçü yaptılar sonra…

Tankları insanların üstüne sürdüler, hedef gözetmeksizin, halkın üstüne kurşun yağdırdılar. Zatopek tutuklandı. Ruslar, olimpiyat öncesi onu kara listeye almışlardı. Onu çöpçü yaptılar. Halk büyük destek verdi. Onunla beraber yüzlerce insan, destek amacıyla çöp topladı.

Rejim, ondan daha fazla intikam almak istedi. 6 yıl, uranyum madeninde işçi olarak görevlendirildi. Toplam 18 dünya rekoru kırmış Çek Lokomotifi, 1958 yılında, çok sevdiği atletizmi bıraktı. Hep mütevazı yaşamı benimsedi. 22 Kasım 2000'de hayata veda etti.

Ama bu sözü hiç unutulmadı: “Eğer koşmak istiyorsanız, birkaç kilometre koşun, başka bir hayat deneyimi yaşamak istiyorsanız maraton koşun…”

Buraya diğer yazı alanı ajax ile gelecek